دور اول در مبدا آفرينش

غزلستان :: اوحدی مراغه‌ای :: جام جم

افزودن به مورد علاقه ها
روز شد، اى حکيم،از آن منزل
خبرى ده که چون گذشت اين دل
خود ازين آمدن مراد چه بود؟
سر اين هجر و اين بعاد چه بود؟
مگر آغاز کار دريابيم
وز وجود جهان خبر يابيم
همه دانستنيست اين به عيان
گر ندانسته اى درست بدان
کاولين قسمت از طريق قياس
در وجود و عدم دهند اساس
وين وجود ار فنا پذير بود
ممکنست ار چه بر اثير بود
ور فنا را بدو نباشد راه
واجبست و بدين مخواه گواه
ذات واجب قديم و فرد بود
بى چه و چون و خواب و خورد بود
باشد او از جهات نيز بدر
تو از آن ذات بى جهت مگذر
هر چه در امتناع و امکانست
ذات واجب مغاير آنست
چون شد از امتناع و امکان حر
شد ز جودش وجود عالم پر
کرد هستيش اقتضاى ظهور
زانکه نورست و فاش گردد نور
ذات او بر وجود شاهى کرد
رحمتش رخ به نيک خواهى کرد
صنع را مظهرى ضرورت شد
طالب جسم و جان و صورت شد
اول جمله اوست، عز وجل
گر چه آخر ندارد و اول
عزتش چون ز خود به خود پرداخت
نظرى بر کمال خويش انداخت
زان نظر گشت عقل کل موجود
عقل کورا بديد کرد سجود
نفس کل شد پديد از آن ديدن
شد پسنديده زان پسنديدن
نفس چون در سوم نورد افتاد
سومين جوهر دو فرد افتاد
زان سه رتبت سه بعد پيدا شد
پيکر آسمان هويدا شد
جوهر نفس چون به خود نگريست
تا بداند که حق که واو کيست؟
عقل و نفس و فلک پديد آمد
چرخ در گفت و در شنيد آمد
هم چنين تا که نه فلک شد راست
حکمتش چون بدين فزونى خواست
شد عيان زين دو چار کاشانه
هفت شاه و دوازده خانه
همه در مهد اين همايون رخش
روشن آيين و روشنايى بخش
نرم خوبان تيز تا زنده
هر يکى پرده اى نوازنده
چرخ چون دور کرد و شد شيدا
شد زمين روشن و زمان پيدا
در زمان گشت چار فصل پديد
بر زمين نيز هفت خط بکشيد
هفت اقليم از آن بپيوستند
هر يکى بر ستاره اى بستند
چون از آن جنبش شبانروزى
يافت انجم برات پيروزى
شد نماينده زين ورق درحال
مشرق و مغرب و جنوب و شمال
چرخ از اول که چيره شد در دور
چار عنصر پديد شد بر فور
کاتش و باد و آب و خاک تواند
هم حيات تو، هم هلاک تواند
وين عناصر چو دست بر هم داد
زان سه مولود نامدار بزاد
آن سه مولود چيست؟ نيک بدان
معدن و پس نبات و پس حيوان
گشت معدن به خاک پوشيده
وز زمين شد نبات جوشيده
حيوان بر زمين و آب و هوا
شد به جنبش روان و حکم روا
اين سه موقوف بر چهار ارکان
و آن برين هفت گنبد گردان
چرخ محتاح نفس و نفس به عقل
تا به وحدت رسيد نقل به نقل
گر چه هر يک چنين مدار کند
چون به وحدت رسيد، فرار کند
آنکه با عقل بود روحش جفت
جنبش نفس را طبيعت گفت
طبع چون در مزاج پيوندد
از تراکيب نقشها بندد
چونکه از طبع و از مزاج برون
نيست اين نقشهاى گوناگون
اختلاف زمان برون آورد
نه مزاج از چهار عنصر فرد



مشاهده برنامه در فروشگاه اپل




نظرات نوشته شده



نظر بدهید




جهت دریافت روزانه فال حافظ به صفحه تلگرام غزلستان بپیوندید:

      Google+


© استفاده از مطالب سایت غزلستان در جهت نشر شعر و غزل فارسی توصیه می شود.